Bioasekuracja na fermach drobiu. Jak ochronić hodowlę przed chorobami?

19 sierpnia 2022

Bioasekuracja na fermach drobiu. Jak ochronić hodowlę przed chorobami?

Poznaj produkty niezbędne w bioasekuracji Twojej fermy

Każda hodowla drobiu wiąże się z ryzykiem wystąpienia chorób zakaźnych. Jednym z poważnych zagrożeń jest wysoce zjadliwa grypa ptaków (HPAI), która może dotknąć zarówno duże fermy, jak i hodowle przydomowe. W przypadku potwierdzenia ogniska choroby konieczne jest podjęcie przez Inspekcję Weterynaryjną działań zmierzających do jego likwidacji, co może oznaczać zabicie drobiu w zakażonym gospodarstwie i poważne straty finansowe dla hodowcy.

Ryzyko zakażeń można ograniczyć przez właściwą bioasekurację, czyli działania zapobiegające wprowadzaniu i rozprzestrzenianiu się czynników chorobotwórczych. Zasady te wynikają z przepisów krajowych i unijnych, w tym z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w sprawie przenośnych chorób zwierząt. Od 18 marca 2026 r. obowiązuje również rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie środków zwalczania chorób u drobiu.

Czym jest bioasekuracja drobiu?

Bioasekuracja fermy drobiu obejmuje działania organizacyjne, higieniczne i techniczne, które ograniczają ryzyko przenoszenia wirusów, bakterii, pasożytów i innych czynników chorobotwórczych. Obejmuje zarówno zabezpieczenie gospodarstwa przed wprowadzeniem patogenów z zewnątrz, jak i ograniczanie ich rozprzestrzeniania się między budynkami, stadami oraz sprzętem.

W praktyce wyróżnia się dwa uzupełniające się obszary bioasekuracji:

  • Bioasekuracja zewnętrzna – ogranicza możliwość zawleczenia drobnoustrojów do gospodarstwa. Obejmuje m.in. zabezpieczenie paszy i ściółki przed dzikimi ptakami i gryzoniami, kontrolę dostępu osób i pojazdów, ochronę budynków przed dostępem dzikich zwierząt oraz przestrzeganie zasad higieny przez osoby wchodzące do obiektów inwentarskich.
  • Bioasekuracja wewnętrzna – ogranicza przenoszenie czynników chorobotwórczych wewnątrz gospodarstwa. Obejmuje m.in. rozdzielenie obsługi poszczególnych stad, czyszczenie i dezynfekcję sprzętu, higienę pracowników, zwalczanie gryzoni oraz kontrolę przemieszczania się między budynkami.

Zasady bioasekuracji drobiu

Wymagania prawne zależą m.in. od rodzaju prowadzonej działalności i sposobu utrzymywania drobiu. Podstawę stanowią przepisy unijne dotyczące zdrowia zwierząt oraz krajowe rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2026 r. w sprawie środków zwalczania chorób u drobiu. W codziennej praktyce najważniejsze jest ograniczenie kontaktu ptaków z potencjalnymi źródłami zakażenia, właściwe zabezpieczenie paszy i wody oraz przestrzeganie zasad higieny.

Jak zabezpieczyć gospodarstwo przed zakażeniem?

Podstawą bioasekuracji jest ograniczenie możliwości przeniesienia patogenów z otoczenia do budynków inwentarskich. Drób należy chronić przed kontaktem z dzikimi ptakami, a paszę i ściółkę przechowywać w sposób zabezpieczający je przed dzikimi zwierzętami, gryzoniami i ich odchodami. Nie wolno poić drobiu wodą ze zbiorników, do których mają dostęp dzikie ptaki, ani dopuszczać drobiu do korzystania z takich zbiorników.

  • Karm i poj drób w zamkniętym pomieszczeniu lub miejscu osłoniętym i zabezpieczonym przed dostępem dzikich ptaków, zgodnie z obowiązującymi wymaganiami.
  • Ogranicz dostęp osób postronnych do budynków inwentarskich i kontroluj przemieszczanie się ludzi oraz sprzętu pomiędzy strefami gospodarstwa.
  • Regularnie czyść i dezynfekuj sprzęt, narzędzia oraz powierzchnie wykorzystywane podczas obsługi drobiu.
  • Stosuj odpowiednią odzież i obuwie ochronne. Po kontakcie z drobiem lub dzikimi ptakami dokładnie umyj ręce wodą z mydłem.
  • Zabezpiecz budynki, magazyny paszy i miejsca przechowywania ściółki przed dostępem gryzoni oraz innych zwierząt.
  • Nie wprowadzaj do gospodarstwa sprzętu i materiałów, które mogły mieć kontakt z dzikim ptactwem, bez odpowiedniego oczyszczenia i dezynfekcji.

Zakres obowiązków może różnić się w zależności od rodzaju i skali działalności. W gospodarstwach objętych dodatkowymi wymaganiami konieczne jest również prowadzenie odpowiedniej dokumentacji i przestrzeganie szczegółowych procedur higienicznych. Warto także ograniczyć bezpośredni kontakt drobiu różnych gatunków, np. kur, kaczek i gęsi, jeśli taki kontakt zwiększa ryzyko przenoszenia patogenów.

Zabezpieczenie budynków, paszy i ściółki przed gryzoniami i innymi zwierzętami

Codzienna kontrola stada i reagowanie na objawy choroby

Drób należy codziennie obserwować pod kątem zmian w zachowaniu i stanie zdrowia. Niepokojące objawy obejmują m.in. zwiększoną śmiertelność, spadek pobierania paszy lub wody, duszność, objawy nerwowe, sinicę, wybroczyny, biegunkę oraz nagły spadek nieśności. W przypadku wystąpienia objawów wskazujących na możliwość choroby zakaźnej należy niezwłocznie zawiadomić Inspekcję Weterynaryjną albo najbliższy zakład leczniczy dla zwierząt, zgodnie z obowiązującymi przepisami.

W przypadku podejrzenia grypy ptaków nie należy samodzielnie przemieszczać ptaków ani podejmować działań, które mogłyby zwiększyć ryzyko rozprzestrzenienia się choroby. Dalsze postępowanie powinno być zgodne z zaleceniami właściwych służb weterynaryjnych.

Kiedy wymagany jest plan bioasekuracji?

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2026 r. przewiduje obowiązek opracowania i wdrożenia planu bioasekuracji w określonych zakładach, w których utrzymuje się średniorocznie więcej niż 350 sztuk drobiu. Dotyczy to podmiotów wskazanych w § 3 ust. 3 rozporządzenia, prowadzących określoną działalność związaną z przemieszczaniem drobiu lub jaj do innych zakładów albo ich bezpośrednią sprzedażą, a także wylęgarni drobiu.

Plan powinien uwzględniać profil produkcji i obejmować m.in. podział na strefy czyste i brudne, zasady wprowadzania drobiu, paszy, ściółki i sprzętu, procedury czyszczenia oraz dezynfekcji, zwalczanie szkodników, rozdzielenie stad i program szczepień kur lub indyków przeciwko rzekomemu pomorowi drobiu. Próg 350 sztuk nie oznacza, że mniejsze gospodarstwa są zwolnione ze wszystkich obowiązków bioasekuracyjnych — nadal muszą przestrzegać wymagań dotyczących m.in. ochrony przed dzikimi ptakami, zabezpieczenia paszy i wody oraz zgłaszania podejrzeń chorób zakaźnych.

Mycie i dezynfekcja jako element bioasekuracji

Samo usunięcie widocznych zabrudzeń nie zastępuje dezynfekcji. Przed zastosowaniem preparatu należy oczyścić powierzchnię zgodnie z procedurą, a następnie użyć środka dopuszczonego do danego zastosowania, przestrzegając stężenia roboczego, czasu kontaktu i pozostałych zaleceń producenta. Dobór preparatu powinien uwzględniać rodzaj powierzchni, warunki pracy oraz zagrożenie, przed którym ma chronić gospodarstwo.

Do dezynfekcji pomieszczeń inwentarskich, wyposażenia, sprzętu hodowlanego i środków transportu zwierząt można dobrać MIROVIR – skoncentrowany preparat biobójczy na bazie aldehydu glutarowego i mieszaniny czwartorzędowych soli amonowych. Zgodnie z informacjami producenta preparat wykazuje działanie m.in. wobec wirusów grypy ptaków H5N1 i H5N8. Może być stosowany w formie oprysku, piany lub zamgławiania, zależnie od przeznaczenia i warunków użycia określonych w dokumentacji produktu.

W zakładach przetwórstwa rolno-spożywczego, w których mycie i dezynfekcja odbywają się w zamkniętych układach CIP, zastosowanie może znaleźć również MULOMIR AGRI. Jest to skoncentrowany alkaliczny preparat niepieniący, przeznaczony do mycia i dezynfekcji urządzeń oraz powierzchni mających i niemających kontaktu z żywnością. Nie jest to preparat do bezpośredniego opryskiwania kurników – jego zastosowanie należy ograniczyć do układów zamkniętych CIP zgodnie z dokumentacją produktu.

Bioasekuracja na fermach drobiu – dlaczego jest tak ważna?

Skuteczna bioasekuracja wymaga regularnego stosowania procedur, kontroli ich przestrzegania i szybkiego reagowania na niepokojące objawy. Ograniczenie kontaktu drobiu z dzikimi ptakami, ochrona paszy i wody przed zanieczyszczeniem oraz właściwa higiena sprzętu i osób obsługujących stado pomagają zmniejszyć ryzyko wprowadzenia i rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych. Właściwie prowadzone działania higieniczne mają znaczenie zarówno w dużych fermach, jak i w hodowlach przydomowych.

W przypadku podejrzenia grypy ptaków należy niezwłocznie powiadomić właściwe służby weterynaryjne. Nie należy samodzielnie przemieszczać drobiu ani podejmować działań, które mogłyby zwiększyć ryzyko rozprzestrzenienia się choroby.


Podstawa merytoryczna: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie środków zwalczania chorób u drobiu (Dz.U. 2026 poz. 335); rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429; wytyczne Głównego Inspektoratu Weterynarii dotyczące bioasekuracji i ochrony drobiu przed grypą ptaków.

Masz problem na swojej fermie?

Skontaktuj się z nami – doradzimy, zaproponujemy najlepsze rozwiązanie i przygotujemy ofertę dopasowaną do Twoich potrzeb Twojego gospodarstwa.
Napisz do nas!
Sprawdź resztę wpisów

Zapisz się do newslettera

Zapisz się do naszego newslettera, aby być na bieżąco z nowościami produktowymi, nadchodzącymi wydarzeniami i biuletynami. Nie przegap żadnej ważnej informacji – dołącz do naszej społeczności już dziś!

    Klikając przycisk „Zapisz się”, potwierdzasz, że zgadzasz się z naszym Regulaminem

    InvestaChem

    Cenimy prywatność użytkowników

    Używamy plików cookie, aby poprawić jakość przeglądania, wyświetlać reklamy lub treści dostosowane do indywidualnych potrzeb użytkowników oraz analizować ruch na stronie. Kliknięcie przycisku „Akceptuj wszystkie” oznacza zgodę na wykorzystywanie przez nas plików cookie. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce prywatności, Polityce Cookies oraz w materiale Google „jak Google przetwarza dane osobowe”.