Dezynfekcja obuwia i odzieży roboczej – często pomijany element bioasekuracji

Dezynfekcja obuwia roboczego oraz dezynfekcja odzieży roboczej bardzo często pozostają
w cieniu innych działań higienicznych. W praktyce największą uwagę poświęca się
myciu powierzchni, wyposażenia ferm drobiu i ferm hodowli świń, podczas gdy czynnik ludzki
traktowany jest jako element drugoplanowy. To błąd, który znacząco obniża skuteczność
całego systemu bioasekuracji.

W obiektach hodowlanych (kurnikach, chlewniach) bioasekuracja działa jak system naczyń połączonych.
Jeżeli jeden z jej elementów nie funkcjonuje prawidłowo, zagrożenia biologiczne szybko
rozprzestrzeniają się pomiędzy strefami. Odpowiednia dezynfekcja obuwia, higiena osobista
personelu w tym posiadanie czystego i wypranego w preparatach/proszkach z funkcją
dezynfekcji ubioru nie jest więc dodatkiem, lecz integralną częścią procedur
bioasekuracyjnych.

Dlaczego dezynfekcja obuwia i odzieży roboczej ma kluczowe znaczenie w bioasekuracji?

Rola personelu w przenoszeniu zanieczyszczeń i patogenów

Personel jest jednym z najważniejszych, a jednocześnie najtrudniejszych do
kontrolowania elementów systemu bioasekuracji. Pracownicy przemieszczają się
pomiędzy różnymi strefami obiektu, wykonując czynności, które z pozoru
nie wiążą się z ryzykiem higienicznym.

W praktyce przenoszenie zanieczyszczeń biologicznych odbywa się najczęściej poprzez:

• obuwie robocze mające stały kontakt z posadzkami i ciągami komunikacyjnymi,
• odzież roboczą używaną w kilku obszarach obiektu,
• brak zmiany obuwia i odzieży przy przechodzeniu pomiędzy strefami,
• niestosowanie dezynfekcji obuwia w strefach wejściowych.

Jeżeli dezynfekcja obuwia roboczego i odzieży roboczej nie jest elementem
realnie funkcjonujących procedur, patogeny są przenoszone mechanicznie,
często bez wiedzy i świadomości personelu.

Znaczenie odzieży i obuwia jako wektora skażeń

Obuwie robocze oraz odzież ochronna mają bezpośredni kontakt z powierzchniami
szczególnie narażonymi na obecność zanieczyszczeń organicznych i drobnoustrojów.
Dotyczy to zwłaszcza miejsc, które są trudne do bieżącego utrzymania w czystości.

Najczęściej problem dotyczy:

• podeszew butów roboczych,
• mankietów spodni i rękawów,
• fartuchów i odzieży ochronnej używanej wielokrotnie,
• odzieży przechowywanej w niewłaściwych warunkach.

Jeżeli dezynfekcja obuwia w obiektach inwentarskich i w ich otoczeniu
(już przy wejściu na obiekt) nie jest ujęta w jasno określone procedury
bioasekuracyjne, ryzyko skażenia krzyżowego znacząco wzrasta.

Wpływ zaniedbań higienicznych na bezpieczeństwo produkcji i hodowli

Zaniedbania w zakresie dezynfekcji personelu rzadko dają natychmiastowe objawy.
Problemy narastają stopniowo i ujawniają się nie tylko w postaci pogorszenia
wyników mikrobiologicznych, ale zwłaszcza zainfekowaniu groźnymi wirusami
(grypy ptaków, ASF) i bakteriami całego stada (salmonella), co w konsekwencji grozi
całkowitą eliminacją stada i dużymi stratami finansowymi.

W hodowli konsekwencje mogą obejmować:

• obniżenie zdrowotności zwierząt,
• zwiększenie ryzyka chorób zakaźnych,
• wzrost kosztów operacyjnych i strat produkcyjnych.

Gdzie najczęściej dochodzi do zaniedbań w dezynfekcji obuwia i odzieży?

Strefy wejściowe i przejścia między obszarami czystymi i brudnymi

Strefy wejściowe są jednym z najbardziej newralgicznych punktów obiektu.
To właśnie tam najczęściej dochodzi do przenoszenia zanieczyszczeń
pomiędzy obszarami o różnym poziomie higieny.

• niewłaściwie utrzymywane maty dezynfekcyjne,
• brak kontroli nad ich skutecznością,
• niestosowanie dezynfekcji przy każdym wejściu do strefy.

Szatnie, śluzy higieniczne i ciągi komunikacyjne

Źle zaprojektowane szatnie i śluzy sanitarne prowadzą do mieszania się
stref czystych i brudnych, co znacząco obniża skuteczność bioasekuracji.

Odzież robocza używana wielokrotnie bez właściwej dezynfekcji

Standardowe pranie bez kontroli parametrów oraz bez etapu dezynfekcji
nie eliminuje skutecznie zagrożeń mikrobiologicznych.

Obuwie robocze i ochronne wykorzystywane w różnych strefach

Brak wyraźnego rozdziału obuwia roboczego pomiędzy strefami to jeden
z najczęstszych błędów organizacyjnych w bioasekuracji.

Najczęstsze błędy w dezynfekcji obuwia i odzieży roboczej

Dlaczego nawet dobre procedury nie działają w praktyce?

Najczęściej problemem nie jest brak środków czy technologii, lecz brak
spójności i egzekwowania zasad. Procedury funkcjonują na papierze,
ale nie są dostosowane do realnych warunków pracy.

• brak jednoznacznych instrukcji dla personelu,
• niewłaściwy dobór środków dezynfekujących,
• brak nadzoru i kontroli przestrzegania zasad,
• niewystarczające szkolenia pracowników.

Skuteczne działania w dezynfekcji obuwia i odzieży roboczej

Co powinno działać w praktyce?

• jasno określone procedury dezynfekcji obuwia roboczego,
• wyraźny podział na strefy czyste i brudne,
• regularna dezynfekcja i pranie odzieży roboczej,
• szkolenia personelu i bieżąca kontrola.